Tư duy vượt giới hạn (16.01.2014)
 

Chắc chắn rằng bạn đã từng nghe đến thuật ngữ "suy nghĩ bên ngoài chiếc hộp" hay “tư duy vượt giới hạn”. Có lẽ bạn đã từng tự hỏi trên thực tế điều đó có nghĩa là gì, hoặc bạn biết điều đó có nghĩa là gì, nhưng bởi vì bạn đang ở "sâu trong hộp" đến mức mà bạn thậm chí không nhận ra rằng bạn “đang ở trong hộp”. Bài viết này sẽ cho bạn một số giải pháp để thoát ra khỏi hộp và có một số tư duy sáng tạo mới.

1. Hãy chuẩn bị cho một sự thay đổi lớn.

Giáo dục lại chính bản thân mình và suy nghĩ của mình là một cách để thay đổi "lối sống". Cơ bản là bạn đang tái phát minh một bánh xe mới và bạn chính là cái bánh xe đó. Sau đây là những dấu hiệu cho thấy đã đến lúc bạn cần phải thay đổi cách suy nghĩ của mình:

- Bạn đang ở trong một lối mòn và bạn biết là bạn đang ở trong một lối mòn và cho dù bạn nỗ lực hết sức bạn lại loay hoay rơi trở lại lối mòn.

- Bạn không thể đưa ra một câu trả lời cho một vấn đề dai dẳng. Cuối cùng, một người nào đó đưa ra câu trả lời và bạn thấy rằng câu trả lời đó cực kỳ hiển nhiên. Điều này thường xuyên xảy ra với bạn.

2. Hãy tìm hiểu các thuật ngữ.

Nếu bạn quen thuộc với các thuật ngữ, bạn sẽ thấy mình sẵn sàng cho việc tư duy vượt giới hạn. Một số thuật ngữ của phương thức tư duy vượt giới hạn, đó là:

- Tái định hình

- Suy nghĩ mở rộng

- Cải tiến quy trình

3. Luôn có nhiều cách giải quyết vấn đề

Cần phải hiểu rằng, đối với một vấn đề nhất định, một số người có xu hướng có nhiều giải pháp "sáng tạo". Tuy nhiên, điều đó không phản ánh trí thông minh của một người. Điều đó chỉ cho thấy rằng những người thường xuyên có giải pháp như vậy là những người nếu cần sẵn sàng đẩy mình ra khỏi “tình trạng êm ái” của họ để có được câu trả lời mà họ đang tìm kiếm. Những người thường tư duy vượt giới hạn là những người:

- Sẵn sàng để có cái nhìn mới đối với công việc hằng ngày.

- Có khả năng suy nghĩ khác, với một tâm trí cởi mở, suy nghĩ về bản chất của vấn đề và sẵn lòng làm những việc khác nhau.

- Tập trung vào giá trị của việc tìm kiếm những ý tưởng mới và hành động vì những ý tưởng mới này.

- Sẵn sàng phấn đấu để tạo ra giá trị theo những cách mới hơn.

- Có khả năng lắng nghe, hỗ trợ, giúp đỡ và tôn trọng người khác khi họ đưa ra những ý tưởng mới.

Ở những người này, động lực cho việc tư duy vượt giới hạn chính là sự thất vọng. Họ không cảm thấy họ đã làm "đủ" và cho rằng những suy nghĩ "bình thường" chẳng thể làm nên trò trống gì.

4. Tìm hiểu những gì hạn chế khả năng thay đổi của bạn.

Những đặc tính sau đây khiến bạn giảm khả năng thực hiện sự thay đổi tích cực trong phương pháp tư duy:

- Thái độ tiêu cực.

- Sợ thất bại, cầu toàn.

- Căng thẳng.

- Thủ cựu trong suy nghĩ, luôn muốn trắng đen rõ ràng (không linh hoạt, không cảm nhận được giá trị trong vùng xám).

- Luôn có những giả định về những người khác, về thế giới, về những sự mong đợi mà bạn cảm thấy người khác mong chờ ở bạn, về những khả năng của riêng bạn.

- Quá phụ thuộc vào logic cùng với việc cho rằng bạn biết chính xác những gì là hợp lý.

5. Hãy thách thức các giả định.

Đừng suy nghĩ theo lối mòn kiểu như “bởi vì nó luôn luôn là như vậy, nên bây giờ nó phải tiếp tục như vậy”. Bởi vì thực tế là khi bạn nghĩ rằng mọi việc sẽ không bao giờ thay đổi, bạn đang tạo cho mình sự buồn khổ và bất hạnh khi mọi thứ và những người xung quanh bạn đang thay đổi còn bạn thì không. Sau đây là các cách để thách thức những giả định, đó là:

- Hãy đặt câu hỏi. Đừng bỏ qua các câu hỏi của bạn, hãy để câu hỏi tự nảy ra trong đầu bạn.

- Đừng vội kết luận. Việc nóng vội chỉ khiến bạn phí công vô ích và làm bạn căng thẳng mà thôi. Hãy suy nghĩ kỹ cho đến khi bạn có câu trả lời tốt hơn.

- Hãy nhìn vấn đề theo một cách khác, theo chính nghĩa đen của điều này. Ví dụ, có thể bạn nghĩ ra một thiết kế mới. Trong suốt nhiều tuần, bạn nhìn thiết kế này dưới cùng một vị trí. Hãy thử chuyển thiết kế đó. Đảo thiết kế theo hướng ngược lại, hoặc đem nó ra ngoài ánh sáng mặt trời dưới dưới tán cây, hoặc treo thiết kế đó dưới trần nhà và tất cả các đồng nghiệp của bạn nằm cùng nằm ở dưới sàn để quan sát nó. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy một sự thay đổi về góc nhìn có thể làm thay đổi các giả định và quan điểm của bạn.

6. Hãy thoát khỏi thói quen nhàm chán.

Khi bạn làm một việc ngày này qua ngày khác sẽ khiến bạn trở nên trì độn, điều này đúng cả với những người thông minh nhất. Hãy tìm cách giảm thiểu những thói quen nhàm chán trong cuộc sống của bạn trong khi vẫn giữ các công việc cần thiết – cần nhớ là thói quen nhàm chán và công việc hàng ngày là hai cách tiếp cận cho kết quả hoàn toàn khác nhau. Công việc cần thiết hàng ngày là các hoạt động thường xuyên giúp cho bạn giữ gìn sức khỏe (chẳng hạn như tập thể dục hoặc yoga) và có ích cho bạn khẳng định bản thân trong xã hội. Còn thói quen nhàm chán là những điều khiến bạn rơi vào lối mòn, theo quán tính và áp đặt chính hành động của bạn. Do đó, bạn cần phải:

- Thỉnh thoảng hãy thay đổi các thói quen.

- Hãy làm việc theo cách khác. Ví dụ: thay vì sao chụp các tài liệu vào buổi sáng, hôm nay bạn hãy gửi cho mọi người các tài liệu này qua email và thông báo rằng máy photocopy bị hỏng. Sáng hôm sau, bạn hãy email cho mọi người và báo rằng việc gởi tài liệu qua email vẫn ổn và từ bây giờ các tài liệu được gởi qua email thay vì sao chụp như trước nữa.

- Hãy thay đổi vẻ ngoài và trang phục của bạn. Nhiều khi một diện mạo mới mẻ có thể khiến bạn thay đổi, từ bỏ những thói quen nhàm chán. Đó là một sự khởi đầu thực sự thú vị.

- Hãy thay đổi cách làm việc của bạn, bắt xe buýt thay vì chạy xe máy đi làm, mang cơm theo thay vì ăn ngoài (hoặc ngược lại), về nhà sớm thay vì la cà sau giờ làm, giờ học.

7. Hãy động não.

Động não có thể giúp bạn tư duy vượt giới hạn để làm nên những điều kỳ diệu. Dưới đây là một số gợi ý để giúp bạn khởi đầu:

- Hãy suy nghĩ về các từ khóa mơ hồ như "cà phê" và hãy để các ý tưởng tự do dẫn dắt bạn bởi vì điều này có thể đưa bạn đến những ý tưởng thú vị. Ví dụ: "Cà phê" à "sữa" à "đổ tràn" à "một cái hộp giúp cà phê sữa không chảy tràn".

- Hãy thách thức trí não, làm các câu đố, các bài kiểm tra tâm lý để bộ não của bạn có một cách nhìn nhận và làm mới vấn đề.

- Nếu bạn ghét môn toán, tiếng Anh, khoa học, hãy thử học lại lần nữa, chắc hẳn lần này làm bạn sẽ thấy mình làm tốt. Hãy buộc tâm trí của bạn suy nghĩ lại theo một hướng khác.

- Hãy học một ngôn ngữ mới, một phương pháp mới để bảo quản hàng tồn kho hoặc đồ dùng của bạn, trở thành một sếp lớn hoặc một người yêu khác hẳn trước đây.

- Hãy sáng tác những bài thơ. Thi ca có thể châm ngòi cho tư duy sáng tạo của bạn.

- Hãy hình dung công việc và tìm giải pháp thông qua các bức vẽ chứ không phải là văn bản.

8. Hãy suy nghĩ theo chiều ngang.

- Điều này có thể giúp bạn tìm hiểu về cách mọi người trong các tầng lớp xã hội cư xử trong cuộc sống. Cho dù bạn là một giám đốc điều hành, một kỹ sư, một giáo viên, một người mẹ quanh quẩn với nồi niêu xoong chảo ở nhà, những cách suy nghĩ theo chiều ngang có thể giúp ích trong công việc của mình.

- Hãy tìm hiểu về quy trình và giải pháp mới cho các công việc mà bạn đang làm. Có thể bạn sẽ có một số câu trả lời tuyệt vời để áp dụng cho tình huống của bạn.

- Hãy làm tương tự như vậy đối với các nghiên cứu liên ngành. Thay vì chỉ chuyên vào chuyên môn của mình,  bạn hãy tìm hiểu và nghiên cứu thêm những ngành, những lĩnh vực hoặc các chủ đề khác mà bạn quan tâm. Có thể bạn sẽ ngạc nhiên khi phát hiện ra có một số kết nối đáng giá và thích ứng.

- Hãy ngồi xuống và nói chuyện với những người không biết gì về những gì bạn đang làm nhưng sẵn sàng lắng nghe bạn. Giải thích tình hình và thách thức của bạn và đề nghị họ suy nghĩ cho bạn các giải pháp.

9. Hãy dẫn con của bạn đến nơi làm việc.

- Không có gì tươi mới bằng cái nhìn của một đứa trẻ. Điều này không có nghĩa là con của bạn thông minh hơn bạn mà bởi vì trẻ con tràn đầy năng lượng, cởi mở trong suy nghĩ, thẳng thắn và không ngại sáng tạo. Tại sao không thử cho con bạn xem xét tình hình hoặc vấn đề của bạn ? Hãy hỏi ý kiến của con trẻ xem chúng sẽ làm gì. Hãy lắng nghe câu trả lời của con, ghi nhớ và sử dụng sự tươi mới trong quan điểm của con trẻ để tái sinh năng lượng cho bạn.

10. Hãy đi nghỉ mát.

Các kỳ nghỉ mát sẽ giúp bạn thoát khỏi sự nhàm chán và làm tươi mới ý tưởng của bạn, giúp bạn khỏe hơn về thể xác và tâm hồn. Sự tươi mới của chính bạn đem lại lợi ích cho gia đình và công ty của bạn. Vậy thì còn chần chừ gì nữa, hãy đi nghỉ mát để thấy rằng các kỳ nghỉ có ích biết chừng nào.

Hoàng Anh Thư dịch từ “How to think outside of the box” , http://www.wikihow.com/Think-%27Outside-of-the-Box%27

2.0
Các tin tức đã đăng:
   Năm lý do để mỉm cười ở phía trước (31.05.2013)
   Bài tập càng nhiều, điểm thi càng thấp (16.01.2010)
   Hoạt động nghiên cứu của Penn State (16.01.2010)